Articles
Papiamento, 23 aña idioma oficial y ainda e ta lucha pa su existencia
Awe, dia 21 di mei 2026, Papiamento ta cumpli 23 aña como idioma oficial na Aruba.
Fundacion Lanta Papiamento (FLP) ta felicita pueblo di Aruba cu e logro grandi y importante aki.
Ta un dia pa celebra, pasobra nos idioma Papiamento cu tabata oprimi y hasta prohibi pa e poder politico colonial di casi 400 aña, tin un status oficial regla pa ley.
Pero ta importante tambe pa reflexiona riba e 23 añanan aki y puntra nos mes si e status di Papiamento como idioma oficial realmente ta respeta tur caminda y cerca tur hende na Aruba y den Reino Hulandes.
FLP ta ripara cu ainda nos tin cu lucha pa nos idioma Papiamento haya reconocemento completo.
Ta berdad cu e ley aki a haci posibel cu specialmente den enseñansa a tuma algun decision. Nos por menciona por ehempel lo siguiente:
- Na 2004 Papiamento a bira materia obligatorio na MAVO, HAVO y VWO y for di 2015 e alumno por scoh’e como materia di examen.
Na 2014 Papiamento a drenta scol como idioma di instruccion via e Proyecto Scol Multilingual; lamentablemente no a continua cu e scol aki.
Na september 2024 a cuminsa cu alfabetisacion - siña lesa y skirbi - na Papiamento na mayoria scol basico.
Sinembargo, nos ta ripara cu e pasonan aki ta hopi fragmenta y limita. En realidad no ta sigui e rapportnan cientifico – local y internacional - , ni e documentonan di maneho di Departamento di Enseñansa cu ta exigi un enseñansa cu ta realmente diseña pa nos pueblo, nos muchanan. Kico ta e problema cardinal?
Ainda e meta principal di nos enseñansa ta: siña Hulandes. Y ta neglisha e derecho di nos pueblo, pa por haya educacion den su propio idioma.
Y tristo ta pa constata, cu desde cu Aruba tin su Status Aparte nos no por tira e culpa mas riba Hulanda, pero cu ta nos mes ta mantene y encurasha un enseñansa sumamente discriminatorio pa nos yiunan. Nos ta consciente di e hecho cu en realidad Aruba ta permiti di e manera aki un crimen contra derecho humano y derecho di mucha?
Den comunidad nos ta mira un ambivalencia grandi. Di un banda tin un amor pa Papiamento, loke ta resalta entre otro den letra di musica y literatura. Di otro banda por constata cu uzo di Papiamento den prensa y comercio ta masha malo mes of masha limita. Den hopi caso ta uza Ingles, caminda facilmente por a uza Papiamento, como cu e mensahe ta dirigi na pueblo. Ta remarcabel cu erornan haci den prensa hopi biaha ta pega y bira comun y coriente. Y kico nos ta pensa di e influencia di e medionan social riba nos hendenan, grandi y chikito, pa haci mas y mas uzo di Ingles?
Hulandes no por a hala Papiamento un banda. Ingles si nos ta permiti di haci esey?
Celebracion di 27 di mei: Papiamento den Hofi
FLP ta contento cu e aña aki diferente organisacion a dicidi di pone atencion na Papiamento dia 21 di mei.
Pa e motibo ey FLP su celebracion ta tuma luga diaranson dia 27 di mei.
E programa ta varia y ta consisti entre otro di video tocante Papiamento cu discusion despues, charla, poesia, contamento di storia, bendemento di buki, baile, musica y algun wega.
Tin microfon habri pa esnan cu kier presenta un poema of storia cortico. Pa esaki mester inscribi na yegada of adelanta na telefon/whatsapp 5674699. Tene cuenta cu logicamente e cuponan ta limita.
E evento aki, Papiamento den Hofi, ta tuma luga den sala y cura di Arubiana, e departamento di BNA na Bachstraat 5, dia 27 di mei, di 6.00 pa 9.00 or pm.
Fundacion Lanta Papiamento ta invita pueblo di Aruba di tur edad pa e evento aki. Bin demostra bo amor pa Papiamento y bo preocupacion pa existencia di nos idioma Papiamento. Entrada ta gratis!
Papiamento, nos idioma, nos derecho!

